Dấu hiệu trẻ bị ma trêu: Cách nhận biết và giải pháp từ góc nhìn dân gian và khoa học

Trong văn hóa tâm linh của người Việt, hiện tượng trẻ bị ma trêu hay trẻ bị quấy là một vấn đề luôn được các bậc phụ huynh quan tâm, đặc biệt là với những gia đình có trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ. Khi trẻ bỗng dưng quấy khóc ngằn ngặt về đêm, ánh mắt thất thần hoặc có những hành động lạ, cha mẹ thường lo lắng không biết con mình đang gặp vấn đề về sức khỏe hay có yếu tố ngoại cảnh tác động. Bài viết này sẽ cung cấp cái nhìn toàn diện về các dấu hiệu trẻ bị ma trêu, cùng với đó là những phân tích khoa học và cách xử lý hiệu quả nhất.

Tại sao dân gian cho rằng trẻ dễ bị ma trêu?

Theo quan niệm dân gian, trẻ nhỏ, đặc biệt là trẻ dưới 3 tuổi, có phần vía còn rất yếu và non nớt. Trong khi đó, thế giới tâm linh được tin là luôn tồn tại song hành. Người xưa cho rằng trẻ em có đôi mắt tinh anh, có thể nhìn thấy những thứ mà người lớn không thấy được.

Việc trẻ bị trêu thường xảy ra khi:

• Trẻ đi chơi về muộn sau lúc hoàng hôn.
• Gia đình mới chuyển đến nơi ở mới có khí không tốt.
• Trẻ đi ngang qua những nơi âm u như nghĩa trang, gốc cây cổ thụ, nhà hoang.
• Có người lạ vía nặng đến thăm và khen ngợi trẻ quá mức (quan niệm về quở quang).

Tổng hợp các dấu hiệu trẻ bị ma trêu điển hình nhất

Dưới đây là những dấu hiệu thường được truyền tai nhau để nhận biết khi trẻ gặp vấn đề về tâm linh:

Theo quan niệm dân gian, dấu hiệu trẻ bị ma trêu (mất vía) điển hình nhất bao gồm: khóc thét dai dẳng về đêm (đặc biệt từ 12h-3h sáng), giật mình hoảng sợ, ánh mắt nhìn trân trân vào khoảng không, bỏ bú hoặc quấy khóc không rõ nguyên nhân. Trẻ có thể bỗng nhiên sợ hãi, bám chặt mẹ và thay đổi tính nết.
Các dấu hiệu chi tiết (theo góc độ dân gian/tâm linh):
Khóc đêm dai dẳng: Trẻ khóc ngằn ngặt, mặt đỏ tía tai, không thể dỗ dành, thường lặp lại vào một khung giờ cố định trong đêm.
Giật mình, hoảng hốt: Trẻ đang ngủ bỗng bật dậy, khóc thét, người cứng đờ hoặc sợ hãi, co rúm người.
Nhìn chằm chằm vào khoảng không: Trẻ có ánh mắt hoảng sợ, nhìn vào một điểm cố định, nơi người lớn không nhìn thấy gì.
Thay đổi tính cách đột ngột: Trẻ vốn ngoan bỗng trở nên cáu gắt, khó chịu, bỏ bú hoặc bú ít bất thường, mệt mỏi, uể oải.
Hành vi kỳ lạ: Trẻ hay đòi bế, chỉ trỏ xung quanh, có thể “nói chuyện” một mình.
Dấu hiệu thể chất: Xuất hiện vết bầm tím không rõ nguyên nhân trên da.
Lưu ý quan trọng theo khoa học:
Nhiều biểu hiện trên cũng có thể là dấu hiệu trẻ bị bệnh (sốt, đau bụng, rôm sảy), thiếu chất, hoặc trong giai đoạn phát triển (tuần khủng hoảng – wonder weeks). Nếu trẻ quấy khóc kéo dài kèm sốt cao, thở khò khè, co giật, cha mẹ cần đưa bé đi khám bác sĩ ngay.
Cách xử lý dân gian phổ biến:
Đặt dao/kéo đầu giường: Đặt một con dao nhỏ hoặc kéo dưới chiếu (phía đầu giường) để xua đuổi năng lượng xấu.
Tỏi: Đặt tỏi gần nơi bé ngủ hoặc mang theo người.
Đốt vía: Sử dụng phương pháp đốt vía (hơ lửa) nếu tin rằng bé bị người “vía nặng” tiếp xúc.
Treo nhành dâu tằm: Treo cành dâu tằm tươi ở cửa phòng hoặc giường bé.

Trẻ khóc đêm không ngừng (Khóc dạ đề tâm linh)

Khác với tiếng khóc do đói hay tã bẩn, tiếng khóc khi bị trêu thường rất dữ dội, tức tưởi và dường như trẻ đang rất sợ hãi. Trẻ có thể khóc liên tục vào một khung giờ cố định, thường là từ 11 giờ đêm đến 3 giờ sáng.

Trẻ khóc dạ đề (colic) là tình trạng trẻ sơ sinh (thường 2 tuần – 3 tháng tuổi) khóc kéo dài hàng giờ, hay gặp vào chiều/tối. Theo quan niệm dân gian, đây là hiện tượng “khóc dạ đề tâm linh” do vía yếu, sợ hãi, hoặc năng lượng âm. Mẹo dân gian bao gồm đốt vía (bồ kết, trầu không), đeo vòng dâu tằm, đặt tỏi đầu giường. Tuy nhiên, cần kiểm tra nguyên nhân y tế như thiếu canxi, đầy hơi, đói, nóng/lạnh, hoặc tã ướt.
Các quan niệm tâm linh về trẻ khóc đêm:
“Bị ma trêu” / Vía yếu: Trẻ dưới 3 tuổi có “vía” yếu, dễ quấy khóc vào giờ thiêng (11h đêm – 3h sáng).
Ảnh hưởng từ môi trường: Người lớn đi đám tang về mang theo “âm khí”.
Giờ sinh xấu: Trẻ sinh vào giờ Ngọ mùa xuân, Dần mùa hạ, Tý mùa thu, Mão mùa đông dễ khóc đêm.
Phong thủy xấu: Nhà ở u ám, ít ánh sáng, năng lượng âm tích tụ.
Mẹo dân gian thường dùng (mang tính tham khảo):
Đốt vía/giải vía: Đốt giấy phong long, bồ kết, hơ khói lá trầu không quanh người bé để xua đuổi năng lượng xấu.
Vật phẩm tâm linh: Đeo vòng dâu tằm, đặt cành dâu tằm hoặc tỏi, dao ở đầu giường/cửa phòng.
Vệ sinh nơi ở: Xông phòng bằng bồ kết hoặc trầm hương để làm sạch không khí.
Cách xử lý khóc dạ đề từ góc độ chăm sóc (khoa học):
Ôm ấp, vỗ về: Cho bé cảm nhận nhịp tim và hơi ấm của mẹ.
Massage & Vận động: Massage bụng, giúp bé vận động nhẹ nhàng để giảm đầy hơi.
Tiếng ồn trắng: Tạo môi trường êm ái, tiếng mưa hoặc sóng vỗ để bé dễ ngủ.
Kiểm tra sức khỏe: Cần đưa trẻ đi khám nếu khóc thét, co cứng toàn thân, nghi ngờ thiếu canxi.

Ánh mắt nhìn chăm chú vào khoảng không

Bạn quan sát thấy con mình bỗng nhiên nhìn chằm chằm vào một góc tường, trần nhà hoặc một khoảng không vô định và cười đùa hoặc sợ hãi, hét lên. Nhiều người tin rằng lúc này trẻ đang tương tác với một thực thể nào đó.

Ánh mắt nhìn chăm chú vào khoảng không, hay còn gọi là nhìn vô định (zone out), là trạng thái đôi mắt cố định tại một điểm, ít chớp, thể hiện sự mất tập trung, đang suy tư sâu sắc, hoặc mệt mỏi. Đây là cơ chế nghỉ ngơi tự nhiên của não bộ, cho phép con người tạm ngắt kết nối với xung quanh, hoặc dấu hiệu của sự choáng ngợp và cần thư giãn.
Các đặc điểm chính của hành vi này bao gồm:
Trạng thái “mơ màng” (Zone out): Đôi mắt “vô hồn”, nhìn xuyên thấu qua các vật thể, cho thấy não bộ đang tạm ngừng xử lý thông tin thị giác trực tiếp.
Tâm lý và cảm xúc: Thường xảy ra khi đang mơ mộng, suy nghĩ về vấn đề khác, căng thẳng (stress), hoặc khi não cần xử lý khối lượng thông tin quá lớn.
Dấu hiệu sức khỏe: Có thể xuất hiện khi mắt mệt mỏi, thiếu ngủ, hoặc là một phần của sự mất tập trung tạm thời.
Phản ứng tự nhiên: Nhìn vào một vị trí cố định giúp đôi mắt nghỉ ngơi, giảm bớt sự kích thích thị giác.
Nhìn chung, đây là hành vi bình thường, nhưng nếu xảy ra quá thường xuyên kèm theo cảm giác mất nhận thức, có thể cần chú ý hơn đến sức khỏe tâm thần hoặc thể chất.

Trẻ bị giật mình, co rúm người khi đang ngủ

Mặc dù không gian rất yên tĩnh, nhưng trẻ thường xuyên bị giật mình thon thót, người run rẩy hoặc có xu hướng muốn ôm chặt lấy người lớn như đang trốn tránh điều gì đó.

Trẻ sơ sinh giật mình, co rúm người (phản xạ Moro) khi ngủ chủ yếu do hệ thần kinh chưa hoàn thiện, là hiện tượng sinh lý bình thường và sẽ giảm sau 4 tháng. Tuy nhiên, nếu đi kèm sốt cao, co giật, quấy khóc nhiều, hoặc bú kém, đó có thể là dấu hiệu bệnh lý (thiếu canxi, hạ đường huyết, viêm màng não). Cần tạo môi trường yên tĩnh, quấn khăn nhẹ và bổ sung Vitamin D3 theo hướng dẫn của bác sĩ để cải thiện giấc ngủ cho bé. Nguyên nhân khiến trẻ giật mình, co rúm người Phản xạ Moro (Sinh lý): Là phản ứng tự nhiên khi bé cảm thấy bị rơi hoặc giật mình bởi âm thanh, ánh sáng, hoặc thay đổi tư thế đột ngột.Hệ thần kinh chưa hoàn thiện: Não bộ trẻ sơ sinh chưa phát triển hoàn chỉnh, dễ bị kích thích, dẫn đến vặn mình, co rúm.Môi trường ngủ không phù hợp: Nhiệt độ quá nóng/lạnh, tiếng ồn, ánh sáng mạnh.Bệnh lý (Cần lưu ý): Thiếu Canxi, Magie, Vitamin D3; trào ngược dạ dày, viêm họng/tai giữa; hoặc tổn thương thần kinh. Khi nào cần đưa trẻ đi khám? Cha mẹ nên đưa bé đến cơ sở y tế nếu thấy các dấu hiệu sau: Giật mình kèm theo sốt cao.Co giật, cứng người, hoặc chân tay giật liên tục không ngừng.Quấy khóc nhiều, kéo dài, khó dỗ dành.Ngủ ít, hay tỉnh giấc, bú kém.Da tái, xanh xao, hoặc tím tái khi giật mình. Cách khắc phục tình trạng giật mình khi ngủ Quấn khăn (Swaddle): Quấn nhẹ tay bé để tạo cảm giác an toàn, giống như trong tử cung.Tạo không gian yên tĩnh: Phòng ngủ cần ánh sáng dịu, yên tĩnh và nhiệt độ phù hợp (khoảng \(25-28^{\circ }C\)).Bổ sung vitamin D3: Bổ sung liều dự phòng (thường 400 UI/ngày) theo tư vấn của bác sĩ.Vỗ về, không bế lên đột ngột: Khi bé giật mình, hãy nhẹ nhàng đặt tay lên ngực hoặc vỗ về nhẹ nhàng để trấn an.Kiểm tra tã và đói: Đảm bảo bé được thay tã sạch và bú no trước khi ngủ.

Trẻ lạ nhà, quấy khóc khi đến nơi ở mới

Nếu trẻ vốn dĩ ngoan ngoãn nhưng khi đến một địa điểm nào đó như khách sạn, nhà mới lại khóc thét không nín, mặt mày xanh mét thì đó có thể là dấu hiệu trẻ bị đất nghịch hoặc gặp phải vong linh tại đó.

Trẻ quấy khóc khi đến nơi ở mới là biểu hiện tâm lý bình thường (khủng hoảng xa cách), do lạ nhà, mùi lạ hoặc môi trường mới, khiến trẻ cảm thấy thiếu an toàn. Cha mẹ cần kiên trì, giữ lại đồ dùng quen thuộc của bé, tạo không gian ngủ thoải mái, âu yếm vỗ về và cho bé làm quen từ từ với môi trường mới trong 1-2 tuần đầu.
Nguyên nhân khiến trẻ quấy khóc:
Tâm lý sợ hãi: Trẻ dưới 3 tuổi, đặc biệt giai đoạn 6-18 tháng, hay mắc chứng lo âu khi tách khỏi cha mẹ hoặc môi trường thân thuộc.
Môi trường thay đổi: Mùi vị lạ, tiếng ồn, ánh sáng khác biệt khiến trẻ bất an, khó ngủ, dễ bị bệnh (cảm, sốt).
Cảm giác bị bỏ rơi: Khi chuyển nhà hoặc đến nơi mới, sự bận rộn của bố mẹ làm giảm thời gian tương tác, trẻ cảm thấy không an toàn.
Cách khắc phục khi trẻ lạ nhà:
Giữ lại đồ dùng quen thuộc: Mang theo gối, chăn, gấu bông hoặc đồ chơi cũ của bé đến nơi mới để tạo cảm giác gần gũi.
Tạo môi trường ngủ lý tưởng: Phòng cần yên tĩnh, ánh sáng dịu, nhiệt độ phù hợp để trẻ không bị khó chịu.
Vỗ về, an ủi: Ôm ấp, nói những lời nhẹ nhàng (“Mẹ đây”, “Con an toàn rồi”) để trẻ giảm bớt lo âu.
Làm quen từ từ: Không bắt ép trẻ phải thích nghi ngay lập tức. Hãy cho trẻ thời gian khám phá từng không gian nhỏ một.
Thực hiện các mẹo dân gian (nếu tin tưởng): Có thể đốt vía (hơ lửa) hoặc mang theo vật dụng quen thuộc ở nhà cũ khi mới chuyển đến.
Lưu ý cho cha mẹ:
Kiên trì, không quá nôn nóng hoặc tỏ ra căng thẳng trước mặt con.
Nếu trẻ khóc do mệt, đói hoặc tả bẩn, hãy đáp ứng nhu cầu vật chất ngay.
Hạn chế cho người lạ bế khi trẻ đang hoảng sợ, khóc lớn.
Nếu tình trạng quấy khóc kéo dài kèm bỏ ăn, sụt cân, sốt cao, phụ huynh nên đưa trẻ đi khám sức khỏe để loại trừ nguyên nhân bệnh lý.

Trẻ biếng ăn đột ngột và sụt cân không rõ lý do

Sau một đợt quấy khóc kéo dài mà không phải do bệnh lý, trẻ trở nên lờ đờ, sắc mặt xanh xao, không muốn ăn uống và tinh thần sa sút.

Giải mã hiện tượng dưới góc nhìn khoa học và y tế

Để bài viết khách quan, chúng ta cần xem xét các nguyên nhân y khoa thường bị nhầm lẫn với hiện tượng ma trêu.

Các hiện tượng tâm linh như vong nhập, lên đồng, hay ma đưa lối, quỷ dẫn đường thường được khoa học và y tế giải mã là rối loạn tâm thần, hội chứng liên quan đến stress, hoặc sai lầm trong nhận thức của não bộ. Đây không phải là thế lực siêu nhiên, mà là các vấn đề tâm lý cần được điều trị y tế thay vì cúng bái.
Dưới đây là giải mã chi tiết các hiện tượng phổ biến:
Vong nhập, lên đồng, áp vong: Theo TS.BS Tâm (Viện Sức khỏe Tâm thần Bạch Mai), đây là hội chứng lên đồng xâm nhập (trance and possession disorder), một loại bệnh rối loạn tâm thần liên quan đến stress. Người bệnh có cảm giác bị một linh hồn khác điều khiển hành vi, thường gặp trong bối cảnh văn hóa tâm linh và có thể điều trị ổn định bằng y khoa.
Ma đưa lối, quỷ dẫn đường: Khoa học giải thích đây là lỗi nhận thức của não bộ khi bị mất phương hướng (thường xảy ra ở rừng sâu, đồi núi). Khi thiếu thông tin thị giác, cơ thể mệt mỏi, não bộ mất khả năng định hướng chính xác, dẫn đến hành vi đi vòng tròn nhưng tưởng đang đi thẳng.
Bóng đè: Là hiện tượng rối loạn giấc ngủ, xảy ra khi não bộ đã tỉnh giấc nhưng cơ thể vẫn trong trạng thái liệt tạm thời (REM sleep).
Đầu thai/Tiền kiếp: Các nghiên cứu (như của TS. Ian Stevenson) chỉ tập trung thu thập dữ liệu về việc trẻ em nhớ lại câu chuyện, nhưng khoa học chưa có đủ bằng chứng để khẳng định sự tồn tại của linh hồn sau cái chết.
Khuyến nghị: Khi gặp các dấu hiệu bất thường về tâm lý, nên đưa người bệnh đến các cơ sở y tế chuyên khoa tâm thần để thăm khám, thay vì tin vào các hoạt động tâm linh, mê tín dị đoan.

Hội chứng Colic (Khóc dạ đề)

Khoa học chứng minh trẻ sơ sinh từ 2 tuần tuổi đến 4 tháng tuổi thường gặp hội chứng khóc dạ đề do hệ tiêu hóa chưa hoàn thiện. Trẻ thường khóc vào chiều tối và đêm, bụng căng cứng. dùng thảo dược

Khóc dạ đề (Colic) là tình trạng trẻ sơ sinh khỏe mạnh quấy khóc dữ dội, kéo dài không rõ nguyên nhân, thường vào buổi tối, tuân theo “Quy tắc 3” (khóc >3 giờ/ngày, >3 ngày/tuần, >3 tuần), thường hết khi bé 3-4 tháng tuổi, và tuy mệt mỏi cho cha mẹ nhưng không phải bệnh lý nguy hiểm. Các dấu hiệu bao gồm đỏ mặt, nhăn nhó, co chân, khóc thét dai dẳng, và có thể được làm dịu bằng các phương pháp như ôm ấp, xoa bóp bụng, hoặc men vi sinh, nhưng cần loại trừ bệnh lý tại cơ sở y tế và Bệnh viện Từ Dũ.
Dấu hiệu nhận biết
Quy tắc 3: Khóc ít nhất 3 giờ/ngày, 3 ngày/tuần, liên tục 3 tuần.
Thời gian: Thường bắt đầu từ tuần thứ 2-4, đạt đỉnh lúc 6-8 tuần, và giảm dần sau 3-4 tháng tuổi.
Biểu hiện: Khóc to, dữ dội, đỏ mặt, nhăn nhó, co chân lên bụng, vẻ mặt đau đớn, khó dỗ.
Không có bệnh: Trẻ vẫn bú tốt, tăng cân đều, vui vẻ sau cơn khóc.
Nguyên nhân (giả thuyết)
Hệ tiêu hóa chưa hoàn thiện, đầy hơi, khó tiêu.
Phản ứng với thức ăn trong chế độ ăn của mẹ (sữa bò, bắp cải, sô cô la, caffeine, nicotine).
Bé chưa thích nghi môi trường ngoài bụng mẹ.
Mất cân bằng hệ vi khuẩn đường ruột.
Cách xử lý và chăm sóc
Làm dịu: Ôm ấp, hát ru, massage nhẹ nhàng vùng bụng, đưa đi dạo, tạo môi trường êm ái.
Giúp tiêu hóa: Ợ hơi sau khi ăn, xoa bụng theo chiều kim đồng hồ.
** Điều chỉnh chế độ ăn:** Mẹ nên xem xét lại thực đơn (tránh thực phẩm có thể gây dị ứng).
Men vi sinh (Probiotics): Một số loại có thể giúp cân bằng hệ vi khuẩn đường ruột, giảm thời gian khóc.
Quan trọng: Đưa trẻ đi khám bác sĩ để loại trừ các bệnh lý khác (như lồng ruột, nhiễm trùng).
Lưu ý
Khóc dạ đề không phải là dấu hiệu bệnh nặng, nhưng có thể gây mệt mỏi, trầm cảm sau sinh cho mẹ.
Không tự ý dùng thuốc giảm đau cho trẻ.
Nếu không thể tự dỗ, hãy nhờ người khác trông trẻ hoặc tạm nghỉ ngơi.

Khủng hoảng ngủ (Sleep Regression)

Các giai đoạn phát triển não bộ như lúc 4 tháng, 8 tháng, 12 tháng khiến giấc ngủ của trẻ bị xáo trộn. Trẻ dễ tỉnh giấc và quấy khóc hơn bình thường.
Khủng hoảng ngủ (Sleep Regression) là giai đoạn tạm thời khi trẻ đang ngủ ngon bỗng nhiên khó ngủ, thức giấc đêm nhiều lần, quấy khóc, hoặc ngủ ngày ít do não bộ phát triển, mọc răng, học kỹ năng mới (lật, bò, đi) hoặc thay đổi sinh học. Thường gặp nhất ở 4, 8-10, 12, và 18 tháng tuổi.
Các dấu hiệu và nguyên nhân chính:
Dấu hiệu: Bé trằn trọc, thức giấc giữa đêm, khó dỗ lại, bám mẹ, hoặc từ chối ngủ.
Nguyên nhân: Sự thay đổi mô hình giấc ngủ (chuyển sang chu kỳ giống người lớn, đặc biệt là giai đoạn 4 tháng). Sự phát triển kỹ năng mới khiến não bộ hoạt động quá sức.
Cách hỗ trợ bé vượt qua:
Duy trì thói quen: Giữ vững lịch trình đi ngủ (tắm, đọc sách, hát ru) để tạo sự ổn định.
Đảm bảo giấc ngủ ngày: Không cắt giảm giấc ngủ ngày vì sẽ khiến bé quá mệt mỏi và khó ngủ hơn vào ban đêm.
Tạo môi trường ngủ: Đảm bảo phòng tối, thoáng mát và yên tĩnh.
Kiên nhẫn: Đây là hiện tượng bình thường, chỉ kéo dài từ vài ngày đến vài tuần.
Lưu ý: Không nên hình thành các thói quen xấu như cho bú quá nhiều vào đêm khi bé không thực sự đói, chỉ cần dỗ dành và trấn an bé.

Thiếu vi chất dinh dưỡng

Thiếu canxi, vitamin D3 hoặc kẽm có thể khiến hệ thần kinh của trẻ nhạy cảm, dễ giật mình và khó ngủ sâu giấc.
Thiếu vi chất dinh dưỡng (vitamin A, sắt, kẽm, iốt, canxi,…) là “nạn đói tiềm ẩn” ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe, đặc biệt ở trẻ em, gây chậm phát triển, biếng ăn, suy giảm miễn dịch, mệt mỏi và rụng tóc. Nguyên nhân chính do chế độ ăn mất cân đối, thiếu rau quả, chế biến sai cách hoặc hấp thu kém.
Các dấu hiệu nhận biết thiếu vi chất phổ biến:
Thiếu sắt, B12: Mệt mỏi, khó thở, tay chân lạnh, móng tay giòn, da xanh xao.
Thiếu Vitamin A: Khô mắt, quáng gà, hay viêm mũi họng.
Thiếu Canxi, Vitamin D: Đau nhức xương, rụng tóc, hay quấy khóc/ra mồ hôi trộm (ở trẻ), loãng xương.
Thiếu Kẽm: Biếng ăn, chán ăn, tóc khô, rối loạn vị giác.
Thiếu Kali: Yếu cơ, táo bón, nhịp tim không đều.
Thiếu Vitamin B2, B9 (Folate): Lở miệng, sưng lưỡi, tiêu chảy.
Nguyên nhân gây thiếu vi chất:
Chế độ ăn nghèo nàn, nhiều thực phẩm chế biến sẵn, ít rau xanh và trái cây.
Cách chế biến không hợp lý (hầm nấu quá lâu, chiên rán ở nhiệt độ cao) làm mất vitamin.
Nhu cầu tăng cao ở các giai đoạn phát triển (thai nhi, trẻ nhỏ, dậy thì).
Bệnh lý đường ruột, gan, tụy hoặc sử dụng thuốc làm giảm hấp thu.
Cách phòng ngừa và bổ sung:
Chế độ ăn: Đa dạng thực phẩm, tăng cường rau xanh, trái cây, thịt, cá, trứng, sữa.
Sử dụng thực phẩm bổ sung: Dùng muối iốt, dầu ăn/nước mắm có tăng cường vitamin A, sắt.
Bổ sung vi chất: Sử dụng các loại viên uống bổ sung (theo chỉ dẫn của bác sĩ) cho đối tượng nguy cơ cao (trẻ em, bà mẹ mang thai).
Tẩy giun: Định kỳ cho trẻ trên 2 tuổi.
Thăm khám: Kiểm tra, xét nghiệm vi chất định kỳ 6 tháng/lần

Nỗi sợ hãi ban đêm (Night Terrors)

Đây là hiện tượng rối loạn giấc ngủ ở trẻ nhỏ, khiến trẻ hét lên trong khi vẫn đang ngủ say. Trẻ không nhận thức được xung quanh và thường không nhớ gì vào sáng hôm sau.

Nỗi sợ hãi ban đêm (Night Terrors/Sleep Terrors) là chứng rối loạn giấc ngủ thường gặp ở trẻ 3-12 tuổi, đặc trưng bởi các cơn la hét, sợ hãi dữ dội, đổ mồ hôi và nhịp tim nhanh khi đang ngủ sâu (NREM). Trẻ thường không tỉnh táo, khó dỗ dành và không nhớ gì về sự việc vào sáng hôm sau. Tình trạng này đa phần tự hết khi dậy thì.
Đặc điểm và Dấu hiệu chính
Thời điểm: Thường xảy ra trong 1-3 tiếng đầu của giấc ngủ (giai đoạn ngủ sâu NREM).
Biểu hiện: Ngồi bật dậy, la hét, hoảng loạn, mắt mở to nhưng đờ đẫn, có thể mộng du hoặc hành động bất thường.
Phản ứng: Rất khó đánh thức hoặc trấn an. Nếu tỉnh, trẻ thường lú lẫn và không nhớ gì.
Thời gian: Kéo dài từ vài phút đến hơn 30 phút.
Nguyên nhân kích hoạt
Thiếu ngủ hoặc mệt mỏi quá mức: Nguyên nhân phổ biến nhất.
Căng thẳng/Stress: Lo âu, thay đổi thói quen.
Sốt hoặc bệnh tật: Sức khỏe không tốt.
Tiếng ồn: Môi trường ngủ không yên tĩnh.
Cách xử lý và Phòng ngừa
Khi cơn xảy ra: Không nên cố đánh thức trẻ (có thể làm trẻ hoảng sợ hơn), hãy nhẹ nhàng bảo vệ trẻ khỏi bị thương, nói chuyện nhẹ nhàng và đưa trẻ trở lại giường.
Phòng ngừa: Thiết lập thói quen đi ngủ đúng giờ, đảm bảo trẻ ngủ đủ giấc, giảm bớt căng thẳng trước khi ngủ.
Khi nào cần khám bác sĩ: Nếu cơn xảy ra quá thường xuyên, kéo dài quá 30 phút, hoặc có dấu hiệu nguy hiểm (co giật, ngừng thở).

Tọa đàm chuyên gia: Phỏng vấn đa chiều về hiện tượng trẻ khóc đêm

Để bạn đọc có cái nhìn sâu sắc hơn, chúng tôi đã tổ chức một buổi trao đổi ngắn giữa Bác sĩ Nhi khoa Nguyễn Văn A và Nhà nghiên cứu văn hóa tâm linh Trần Thu B.

Người dẫn chương trình: Thưa bác sĩ lương y Trần Lạc, dưới góc độ y khoa, khi cha mẹ nói con họ bị ma trêu vì khóc đêm dữ dội, ông giải thích thế nào?

Bác sĩ lương y Trần Lạc: Thực tế, chúng tôi tiếp nhận rất nhiều trường hợp cha mẹ đưa con đến khám trong tình trạng hoảng loạn vì nghĩ con bị quấy phá. Tuy nhiên, qua thăm khám, phần lớn trẻ gặp vấn đề về hệ tiêu hóa hoặc thiếu hụt vi chất. Hệ thần kinh của trẻ nhỏ chưa ổn định, nên những kích thích nhẹ từ môi trường ban ngày có thể dẫn đến ác mộng vào ban đêm. Chúng tôi luôn khuyên cha mẹ loại trừ các nguyên nhân bệnh lý trước khi nghĩ đến yếu tố khác.

Người dẫn chương trình: Vậy thưa bà Thu B, dưới góc độ văn hóa dân gian, tại sao niềm tin về ma trêu lại tồn tại mạnh mẽ như vậy?

Bà Trần Thu B: Trong tâm thức người Việt, vạn vật hữu linh. Trẻ nhỏ được xem là có thần thức thuần khiết nhưng vía lại nhẹ. Việc tin vào ma trêu thực chất là một cách để cha mẹ giải tỏa áp lực tâm lý khi không tìm thấy nguyên nhân cụ thể. Tuy nhiên, các mẹo dân gian như dùng tỏi, dâu tằm cũng mang ý nghĩa liệu pháp tâm lý rất lớn cho cả mẹ và bé. Mùi của tỏi hay tính chất hóa học của gỗ dâu cũng có những tác động nhất định đến không gian sống, giúp thanh lọc không khí và xua đuổi côn trùng.

Người dẫn chương trình: Làm sao để cha mẹ phân biệt được khi nào cần đi bác sĩ và khi nào có thể áp dụng các mẹo dân gian?

Bác sĩ lương y Trần Lạc: Nếu trẻ khóc kèm theo sốt, nôn trớ, tiêu chảy hoặc co giật, đó là dấu hiệu nguy hiểm phải nhập viện ngay.

Bà Trần Thu B: Nếu trẻ vẫn ăn ngủ bình thường nhưng chỉ hay giật mình hoặc khóc ở những khung giờ lạ, hoặc khi đi qua nơi âm u về, cha mẹ có thể áp dụng các mẹo lành tính để làm an lòng gia đình.

Cách hóa giải khi trẻ bị ma trêu theo kinh nghiệm dân gian

Nếu bạn tin rằng yếu tố tâm linh đang ảnh hưởng đến con, có thể áp dụng một số mẹo dân gian lành tính sau:

Sử dụng cành dâu tằm

Dâu tằm được xem là khắc tinh của tà ma. Cha mẹ có thể để một cành dâu nhỏ dưới gối của trẻ hoặc làm vòng dâu tằm đeo tay cho bé.

Đốt vía (đốt phong long)

Dùng giấy báo hoặc giẻ rách đốt lửa và đưa qua đưa lại trước cửa phòng hoặc xung quanh trẻ, lưu ý cẩn thận lửa, kèm theo lời khấn đuổi những luồng khí xấu.

Đặt tỏi hoặc dao kéo dưới đầu nằm

Mùi tỏi và tính kim của kim loại được cho là có tác dụng xua đuổi các thế lực vô hình, giúp trẻ ngủ ngon hơn.

Đi chùa cầu an

Nhiều cha mẹ chọn cách đưa con lên chùa để nhờ các sư thầy làm lễ cầu an hoặc đeo bùa bình an cho trẻ.

Để bài viết này leo hạng Google, bạn cần chú trọng các từ khóa sau:

Dấu hiệu trẻ bị “ma trêu” theo quan niệm dân gian thường bao gồm việc bé quấy khóc dai dẳng không rõ nguyên nhân (đặc biệt từ 12h đêm – 3h sáng), giật mình hoảng hốt, nhìn chằm chằm vào khoảng không sợ hãi, bỏ bú, hoặc ngủ không sâu giấc.

Những dấu hiệu này thường xảy ra khi trẻ còn non nớt, hay được đưa đi nơi lạ hoặc tiếp xúc với năng lượng tiêu cực.

Các dấu hiệu chi tiết (theo quan niệm dân gian và tâm linh):

Khóc thét về đêm: Trẻ quấy khóc dai dẳng, khóc ngằn ngặt, mặt đỏ tía tai, không nín dù dỗ dành, bế ẵm.

Thường khóc vào các khung giờ tâm linh như 12h đêm đến 3h sáng.

Giật mình, hoảng hốt khi ngủ: Bé đang ngủ ngon tự nhiên bật dậy, khóc thét, khó ngủ lại, hay giật mình, run sợ.
Nhìn chằm chằm vào khoảng không: Trẻ nhìn vào một góc nhà hoặc không gian trống với ánh mắt sợ hãi, hoặc cười vu vơ rồi khóc thét.
Thay đổi tính cách đột ngột: Trẻ vốn ngoan, dễ tính bỗng trở nên cáu gắt, hư, đòi bế liên tục.
Bỏ bú, mệt mỏi: Bé bú ít, bỏ bú, luôn trong tình trạng mệt mỏi, uể oải, da có thể tái nhợt.
Có vết bầm tím: Xuất hiện các vết bầm lạ trên cơ thể mà không do va đập.

Lý giải dưới góc độ khoa học (thực tế sức khỏe của trẻ):

Các biểu hiện trên thường trùng hợp với tình trạng sức khỏe thực tế mà cha mẹ cần lưu ý:
Thiếu vi chất: Trẻ thiếu canxi, Vitamin D3 khiến hệ thần kinh không ổn định, hay giật mình, khó ngủ.
Rối loạn giấc ngủ/Tâm lý: Cơn hoảng hốt khi ngủ (night terrors) ở trẻ nhỏ, khiến trẻ khóc thét nhưng thực chất vẫn đang ngủ.
Vấn đề tiêu hóa: Đầy hơi, chướng bụng, đói, tã bẩn hoặc nhiệt độ phòng không phù hợp khiến trẻ khó chịu.
Môi trường lạ: Trẻ sợ hãi khi thay đổi chỗ ở, gặp quá nhiều người lạ (vía nặng).

Cách xử lý (theo quan niệm dân gian):

Đốt vía (đốt vía/đốt vía): Dùng lửa đốt giấy hoặc hương để xua đuổi năng lượng xấu xung quanh trẻ.
Treo tỏi/để dao kéo: Đặt tỏi trong phòng ngủ hoặc đặt dao/kéo dưới gối (cần cẩn thận an toàn) để trừ tà.
Thắp hương/Tâm linh: Thắp hương xin thổ địa, hương linh không quấy phá.
Lưu ý: Nếu trẻ khóc dai dẳng, bỏ bú, kèm sốt hoặc các biểu hiện bệnh lý khác, cha mẹ nên đưa trẻ đến cơ sở y tế để kiểm tra sức khỏe trước khi áp dụng các mẹo dân gian.